بچه هاي باهوش چه اسباب بازي هايي دوست دارند؟

تا شش سالگي دخترها وپسرها همبازي هستند

در ابتداي كودكي تفاوت زيادي ميان بازي هاي دخترها و پسرها مشاهده نمي شود اما با بالاتر رفتن سن، آغاز دوره دبستان و ورود به اجتماع، مرزبندي هاي ميان اين دو جنس بيشتر مي شود و اين مرزها كه بسياري از آنها آموخته شده هستند، در بازي ها هم خود را نشان مي دهند. وقتي اين تفكيك نوع در بازي هاي دو گروه شكل مي گيرد، ديگر همبازي شدن دخترها و پسرها بي معنا شده و حتي گاهي با تمسخر هم جنسان همراه مي شود.

پسرها دوست دارند در جريان بازي، انرژي بدني شان را تخليه كنند و سراغ بازي هاي پرتحرك يا قدرتي مي روند. استفاده از ابزارها، تيراندازي، بادبادك بازي، دوچرخه سواري، تيله بازي، كشتي، مشت زني، فوتبال، دوچرخه سواري، كاميون بازي، دويدن و ... از بازي هايي است كه معمولا پسرها به آنها رغبت نشان مي دهند.

دخترها بازي هاي ساكن را ترجيح مي دهند و دوست دارند كم تحرك و آرام خود را سرگرم كنند. عروسك بازي، طناب بازي، تشكيل كلاس درس، بافندگي و خياطي، فروشندگي، معمابازي و... ازجمله بازي هاي مورد علاقه دخترهاست.

بازي هاي تمريني

در هر سني كودكان به شيوه خاصي سرگرم مي شوند. در روزهاي اول تولد، لگد زدن و حركت دادن دست ها جذاب ترين بازي براي كودك شماست. حتي خارج كردن صدا از حنجره و حركت دادن لب ها هم در اين دوره براي او بازي است. كمي بعد كودك دوست دارد اطرافيانش هم در اين بازي هاي ساده همراه او شوند و با دالي موشه، او را سرگرم كنند. 

از صفر تا دو سالگي، بازي وسيله اي است براي بيدار كردن حواس كودك. فرزند شما در اين دوره دوست دارد لمس كند، بچشد، گوش كند، اعضاي بدنش را حركت دهد و از كيفيت و جنس اشياي مختلف باخبر شود. او ابتدا با تقليد و سپس با تكرار، مهارت هاي تازه پيدا مي كند.

بازي هاي تخيلي

اين بازي ها در يك و نيم سالگي خود را نشان مي دهند اما آغاز جدي آنها در سه سالگي است. در جريان بازي كودك مي تواند يك كاسه آب را به عنوان يك درياي بزرگ جلوه دهد و از يك عروسك با قد 10 سانتي متر، يك جنگجوي شكست ناپذير بسازد در حالي كه در بازي هاي تقليدي، نمايشي و نمادي كودكان از آنچه ديده و تجربه كرده اند الگو برمي دارند، در بازي هاي تخيلي با استفاده از تجربيات گذشته، رويدادهاي جديدي كه چندان سابقه برخورد با آنها نداشته اند را مي سازند.

بازي هاي تقليدي

بازي هاي تقليدي از سه سالگي به بعد به دنياي كودكان وارد مي شود و در يادگيري مهارت هاي تازه و رشد يافتن به آنها كمك مي كند. بچه ها ابتدا تقليد را از پدر و مادر خود آغاز مي كنند و در بازي هاي شان فعاليت هايي را شبيه سازي مي كنند كه والدين شان در طول روز آنها را ابراز مي كنند. آنها حتي شغل والدين شان را مي گيرند و به شيوه آنها به امور خانه رسيدگي مي كنند.

بازي هاي نمايشي

تقليد رفتارهاي بزرگ ترها تنها كاري نيست كه كودكان در بازي ها انجام مي دهند. آنها در بازي به شيوه آنها با ديگران ارتباط برقرار مي كنند و از لحن و حتي سبك پوشش والدين شان الگو مي گيرند. كودكان در اين بازي ها از محدوديت هايي كه در دنياي واقعي دارند، فرار مي كنند و سعي مي كنند دنيا را آن طور كه دوست دارند، بسازند. غرق شدن بيش از اندازه كودك در بازي هاي نمايشي از نظر محققان مي تواند نشانه اضطراب بالا و ميل شديد او به زندگي در شرايطي ديگر باشد.

بازي هاي نمادي

اين بازي ها از حدود يك سال و نيمگي آغاز مي شود و در شش سالگي به كمال مي رسد و تا حدود هشت سالگي هم ادامه پيدا مي كند. زبان باز كردن و توانايي كودك در تشخيص نمادها و به كار گرفتن آنها، شروع بازي هاي نمادي است. كودك در اين بازي ها شكل واقعيت را تغيير مي دهد و اشيايي كه وجود ندارد را در خيالش مي سازد و به شكلي نمادين آنها را به خدمت مي گيرد. 

او نشانه ها را جايگزين اشيا، حيوانات و رويدادهاي حقيقي مي كند. در اين دوره عناصر جديدي وارد بازي كودكان مي شوند. آنها مي توانند در بازي هاي شان به اشيايي كه وجود ندارد موجوديت دهند يا با چند تكه چوب برجي بسازند كه صدها نفر در آن زندگي مي كنند. فرزند شما وقتي در اين دوره با بالش ها خانه مي سازد، تمرين زندگي مي كند.
 

بازي هاي با قاعده

آثاري كه در اين مرحله بازي بر زندگي و شخصيت فرزندتان مي گذارند، تا پايان عمر با او مي مانند. او از 7 تا 11 سالگي با قواعدي كه از بزرگ ترها آموخته بازي مي كند و رقابت و قراردادها را به بازي مي آورد و تنها با پذيرش همين قراردادهاست كه بچه ها مي توانند با هم همبازي شوند. از شروع هفت سالگي به بعد، فرزندتان آرام آرام از بازي هاي تخيلي و نمادين به سمت بازي هاي حقيقي و فكري مي رود. احتمالا او در 10 سالگي ترجيح مي دهد به جاي عروسك بازي، بسكتبال بازي كند يا همبازي شما در يك رقابت شطرنج شود.

باهوش ها بدوبدو نمي كنند

كودكان تيزهوش وسايل و اسباب بازي هايي را انتخاب مي كنند كه بتوانند با آنها دست به ابداع و ابتكار بزنند. بچه هاي باهوش تر انرژي كمتري را در زمان بازي خرج مي كنند و از آنجا كه دوست دارند در بازي هاي شان تنوع ايجاد كنند، زمان كمتري را براي انجام يك بازي صرف مي كنند. آنها در سنين بالاتر سراغ بازي هايي مي روند كه هم به فكر نياز دارد و هم كمي تحرك دارد. براي مثال بچه هاي باهوش در حدود 10 سالگي كلكسيون سنگ جمع مي كنند.

در مورد بازي ها، باهوش ها تقريبا مثل عقب مانده ها عمل مي كنند. با اين تفاوت كه يك كودك عقب مانده وقتي به تنهايي با ماشين بازي مي كند و از عهده روشن كردن آن برنمي آيد، با كوباندنش به اطراف و پرت كردنش آن را مي شكند اما كودك باهوش به هر قيمتي كه شده راز اسباب بازي اش را كشف مي كند.

چه بازي براي چه سني خوبه؟

در هر مرحله از رشد، بچه ها به يك شيوه بازي كردن رو مي آورند. كوچك تر ها تنها بازي مي كنند و بزرگ ترها به دوست هاي شان دل مي بندند. در دوره اي بچه ها عاشق اسباب بازي هاي صدادار هستند و در دوره اي ديگر عروسك بازي را ترجيح مي دهند.

رنگ و صدا دوست دارد

موبايل هاي رنگي و موزيكال، جغجغه و اسباب بازي هايي كه آويزان مي شوند و كودك مي تواند به آنها خيره شود و آنها را در دست بگيرد، بهترين وسايل بازي براي يكي، دو سال اول زندگي فرزندتان هستند.

كودكان زير سه ماه يكي، دو دقيقه و بچه هاي شش ماهه بين 5 تا 10 دقيقه با اسباب بازي ها سرگرم مي شوند. اما فرزند شما در دو سالگي مي تواند 10 تا 15 دقيقه به تنهايي بازي كند.

عاشق پازل است

فرزند سه، چهار ساله شما با پازل حسابي سرگرم مي شود و عروسك هاي نرم و بزرگي كه شير مي خورند يا به راحتي بغل مي شوند را دوست دارد. او از اينكه عروسكش را در كالسكه بگذارد و به گردش ببرد، لذت مي برد.

درحالي كه بچه ها از همان 4-3 سالگي ترجيح مي دهند با همسالان شان بازي كنند، بچه هاي باهوش بازي هاي انفرادي را بيشتر دوست دارند و با خودشان بهتر سرگرم مي شوند.

عروسك بازي مي كند

فرزند پنج ساله تان عروسك هاي كوچك را دوست خواهد داشت. او مي تواند با چند سرباز كوچك ميدان جنگ بسازد يا با چند پرنسس 10 سانتي يك داستان خوب را سر هم كند.

در حدود شش سالگي، فرزندتان اسباب بازي هايي كه تحرك بيشتري را طلب مي كند  دوست خواهد داشت. او از اينكه توپ بسكتبال كوچكش را در حلقه بيندازد و دوچرخه سواري كند لذت مي برد.
 

براي همبازي شدن زود است

كودكان نوپا با هم بودن را دوست دارند اما هنوز نمي توانند با هم بازي كنند. آنها هنوز معناي مشاركت و همراهي را نمي دانند و يادنگرفته اند از يك موضوع با هم لذت ببرند. گذشته از اين، تخيل كودكان نوپا هنوز آنقدر قوي نشده كه بتوانند محور داستاني براي بازي هاي شان مشخص كنند و همديگر را به عنوان شخصيت هاي آن داستان بپذيرند. 

اگر فرزند نوپاي تان در كنار يكي از همسالانش مشغول بازي است، مراقب باشيد با هم درگير نشوند و اسباب بازي ها را از دست هم نگيرند. در سه سالگي كودك شما تا اندازه اي بايد مهارت بازي با بچه هاي ديگر را كسب كرده باشد. اگر اين اتفاق هنوز نيفتاده، وقتش است كه به روانشناس كودك مراجعه كنيد.

به دارايي هايش احترام بگذاريد

شما بايد به حس مالكيت فرزندتان احترام بگذاريد. اگر فرزندتان اسباب بازي هايش را به كودكان ديگر نمي دهد، به هيچ وجه او را مجبور نكنيد يا به خساست متهمش نكنيد. او هنوز معناي سخاوت را نمي داند كه بخواهد آن را به خدمت بگيرد اما وقتي شما چنين مهري به او مي زنيد، احساس تحقيرشدگي مي كند.

نگران نباشيد، او به مرور مشاركت، هديه دادن و قرض دادن را ياد مي گيرد. كودك دو ساله اي كه اسباب بازي هايش را به كسي نمي دهد، رفتاري كاملا طبيعي انجام مي دهد. اگر در اين مورد به او اصرار كنيد، احساس مي كند براي گرفتن چيزهايي كه دوست شان دارد كمين كرده ايد.

نگران زورگو شدنش نباشيد

اگر فرزند دوساله تان هميشه اسباب بازي كودكان ديگر را مي گيرد، معنايش اين نيست كه در آينده قرار است زورگو شود. او هنوز معناي زورگويي و حقوق ديگران را نمي فهمد.

اگر كودك تان براي گرفتن اسباب بازي قلدري مي كند و با فرزند صاحبخانه درگير مي شود به آرامي براي مدتي آنها را از هم جدا كنيد و بدون لطمه زدن به احساسات هيچ كدام از بچه ها، آتش جنگ را خاموش كنيد.

اگر ميان كودكان به خاطر يك اسباب بازي دعوا درگرفت، چند اسباب بازي ديگر را در اختيارشان قرار دهيد تا تمركزشان روي وسيله قبلي كمتر شود. سعي كنيد هنگام همبازي كردن بچه هاي زير سه سال، اسباب بازي هاي مشابهي را در اختيارشان قرار دهيد تا كمتر با هم درگير شوند.

در دعواي كودكان بر سر اسباب بازي ها، از آنجا كه نمي دانيد وسيله در اولين لحظه دست كدام يك بوده، بهتر است اسباب بازي را از هر دوي شان دريغ كنيد. اگر مي دانيد اسباب بازي در لحظه اول دست كدام يك از بچه ها بوده، مي توانيد آن را از كودكي كه اسباب بازي را قاپيده بگيريد و به كودك ديگر بدهيد. اما با آرامش و بدون آزار دادن يا تحقير كردن كودك ديگر اين كار را انجام دهيد.

اگر فرزندتان 5-4 ساله است بخوانيد!

در چهارسالگي فرزند شما آنقدر دست و دلباز نخواهد بود كه اسباب بازي هايش را به ديگران هديه دهد. اما او در اين سن معناي به اشتراك گذاشتن و قرض دادن را مي فهمد.

كودك در پنج سالگي نوبت گرفتن در بازي را ياد مي گيرد و به آنچه به ديگران تعلق دارد احترام مي گذارد. او در اين سن اسباب بازي ها را از دست كودكان ديگر نمي قاپد يا به زور آنها را نمي گيرد. تا رسيدن بچه ها به اين سن، تا آنجا كه كار به زورگويي و آسيب زدن به يكديگر نرسيده، اجازه دهيد بچه ها مشكلات شان را خودشان حل كنند و در مورد داشتن اسباب بازي ها هم با يكديگر به تفاهم برسند.

كوچولوي شما دزد نيست

كودك سه ساله نمي تواند معناي هديه دادن، دزدي يا عوض كردن را بفهمد. اگر از مهماني با يكي از اسباب بازي هاي فرزند صاحبخانه به خانه برگشت، مهر دزدي را به او نزنيد. او تنها مي خواهد چيزهايي كه دوست دارد را داشته باشد. پس بدون شوكه شدن و تنبيه كردنش، اسباب بازي را كه به خانه آورده در اولين فرصت به صاحبش بازگردانيد.

وقت قرض دادن است

در چهار سالگي فرزندتان مي تواند به كودكان ديگر اجازه دهد وسايلي كه فعلا به آنها نياز ندارد را براي مدتي در اختيار داشته باشند. در تمام اين سال ها بايد به حس مالكيت فرزندتان احترام بگذاريد و نه تنها يك اسباب بازي كه مدت هاست با آن بازي نمي كند، بلكه حتي لباس هاي كوچك شده اش را نبايد بدون اجازه اش به ديگري ببخشيد. كودكي كه احساس مالكيت را مي شناسد، مي داند چيزي كه مال خودش نيست را نبايد بردارد و دارايي هاي ديگران را نبايد طلب كند.
 

بازي كردن فايده هم دارد؟

• بازي مهارت هاي حركتي بچه ها را بالاتر مي برد و به رشد جسماني شان كمك مي كند.

• نيروي بدني و حواس كودك در جريان بازي تقويت مي شود و با بازي هاي حركتي عضلاتش به كار گرفته مي شوند.

• حس بينايي، شنوايي و لامسه كودك در جريان بازي تقويت مي شود و اعضاي بدن او هماهنگي بيشتري را با هم پيدا مي كنند.

• آنها مازاد انرژي شان را هنگام بازي كردن خرج مي كنند و به همين دليل عصبانيت، پرخاشگري و بدخلقي كمتر سراغ شان مي آيد.

• همكاري، پيروزي، شكست، برتري طلبي، رقابت و ايجاد رابطه دوستانه از جمله مواهبي هستند كه بازي كردن به فرزند شما مي رساند.

• كودك حين بازي به اشتراك گذاشتن و سهيم شدن را ياد مي گيرد و حس تعاون و احترام به ديگران را در خود پرورش مي دهد.

• او در بازي هاي دونفره و گروهي مي پذيرد گاهي بايد انتظار بكشد و گاهي بايد محدوديت ها را بپذيرد.

• او مقررات و قوانين را در بازي ها مي شناسد و ياد مي گيرد به قواعد احترام بگذارد و به آنها پايبند باشد.

• بچه ها در بازي هاي گروهي ياد مي گيرند رفتار خود را با ديگران هماهنگ كنند و با وجود اختلاف نظر ها راهي براي رسيدن به توافق پيدا كنند.

• درست است كه كودكان در خانه و مدرسه ياد مي گيرند چه چيز خوب و چه چيز بد است اما در جريان بازي است كه اين آموخته ها را تمرين مي كنند.

• كودكان در جريان بازي، تجربياتي كه بايد در محيط حقيقي داشته باشند را مورد آزمون و تمرين قرار مي دهند.

• بچه ها با كمك بازي ترس ها، اضطراب ها، ناكامي ها و به طور كلي احساسات خود را بيان مي كنند.

• بازي ها اين امكان را براي كودكان فراهم مي كنند كه احساسات شان را به شيوه اي پذيرفتني و مورد تاييد ديگران ابراز كنند.

باج ندهيد

اگر برنامه خريد اسباب بازي داريد كه هيچ اما اگر قصد يا توان خريدن نداريد، هرگز تسليم گريه، لجبازي، فشار و تمناهاي فرزندتان نشويد. قرار نيست هر بار كه از خانه بيرون مي رويد، با يك بغل پر از اسباب بازي به خانه بازگرديد. بچه ها عاشق خريدن وسايل تازه اند اما آنها بايد محدوديت هاي والدين شان در اين مورد را بفهمند و درك كنند كه هميشه همه چيز را نمي توانند داشته باشند.

از سليقه اش باخبر شويد

وقتي در خيابان هستيد، از ويترين اسباب بازي فروشي ها به سادگي نگذريد. با فرزندتان اجناس ويترين را بررسي كنيد تا بفهميد به كدام يك گرايش بيشتري دارد و بعد ها وسيله اي از همان نوع را به او هديه دهيد.

در انتخاب اسباب بازي به فرزندتان حق انتخاب دهيد. مي توانيد 5-4 وسيله را به او معرفي كنيد و در انتخاب يكي از آنها آزادش بگذاريد. در انتخاب رنگ اسباب بازي هم فرزندتان را آزاد بگذاريد. باور كنيد هيچ رنگي بر ديگري برتري ندارد.

تنوع را در انتخاب اسباب بازي رعايت كنيد. در اتاق فرزند شما هم عروسك هاي ساده و هم اسباب بازي هاي فكري يا موزيكال بايد وجود داشته باشد.
 

اجازه دهيد كندوكاو كند

اگر براي كودك تان تعداد زيادي اسباب بازي آورده اند، همه را يكجا به او ندهيد. مي توانيد هر هفته يكي از آنها را به او بدهيد تا فرصت كشف كردن راز و رمزشان و بازي با آنها را پيدا كند. كودك تان را اسباب بازي باران نكنيد. اجازه دهيد توجهش روي چند وسيله خاص متمركز باشد و نگذاريد با گزينه هاي زياد گيج شود. گذشته از اين، پس از دادن هديه از همان ابتداي باز كردن جعبه اسباب بازي، براي ياد دادن طرز كارش كنار او ننشينيد. اجازه دهيد كمي با آن سرگرم شود و خودش راه و رسم بازي با آن را كشف كند.

نگران نباشيد خشن نمي شود

اگر فكر مي كنيد با نخريدن تفنگ و تانك براي پسر كوچولوي تان او را در دنيايي سرشار از صلح پرورش مي دهيد، اشتباه مي كنيد. اگر فرزندتان با مشكلات خاصي درگير نباشد، تفنگ بازي هايش به هيچ وجه از تمايل او به ابراز خشونت خبر نمي دهد.

بچه ها به ابزارهايي براي تخيل و تخليه انرژي احتياج دارند و حتي اگر يك سرباز جنگي و يك تفنگ سياه را به آنها هديه دهيد، در آينده به جنايتكاري بي رحم تبديل نمي شوند. آنها گاهي در دنياي بازي تصاويري را مي سازند كه در دنياي واقعي شان وجود ندارد و در جريان اين زد و خوردها، از پس حل بحران هايي برمي آيند كه در جريان زندگي واقعي بايد آنها را حل كنند.